Ích Mẫu

04:55 Ngày 21/09/2017
Trong Đông y, ích mẫu là thảo dược quý dành riêng cho phụ nữ, có tác dụng chữa rối loạn kinh nguyệt, đau bụng kinh, an thai…

Ích mẫu còn có tên gọi khác là Đại Trát, Dã Thiên Ma, Thiên Chi Ma, Phản Hồn Đơn… Trong dân gian đây là vị thuốc mong hoang ở rất nhiều nơi, có tác dụng hữu hiệu trong điều trị bệnh liên quan đến sức khỏe phụ nữ.

Đặc điểm cây ích mẫu

Ích mẫu là loại cây thảo, sinh trưởng trong khoảng 1 – 2 năm. Cây cao khoảng 0,6 – 1m, thân dạng vuông, có lông nhỏ, ngắn. Các lá mọc đối nhau, lá ở gốc có dạng cuống dài, phiến lá hình trái tim, có mép răng cưa; lá ở than cuống ngắn và phiến lá cắt thành 3 thùy, lá ở trên ngọn bé, không chia thùy và không có cuống.

cay-ich-mau

Hình ảnh ích mẫu tươi và phơi khô

 Hoa ích mẫu màu tím hoặc hồng, xuất hiện trên kẽ lá. Quả ích mẫu nhỏ, chia đều thành 3 cạnh, khi chín có màu xám nâu.

Ích mẫu thường phân bố ở đâu?

Ở Việt Nam có thể tìm thấy ích mẫu ở nhiều nơi ven sông, suối, bên vệ đường… Loại thảo dược này rất dễ trồng và sinh trưởng ở nhiều vùng khí hậu khác nhau ở cả Trung Quốc, Nga, Nhật Bản…

Bộ phận dùng làm thuốc

Toàn bộ cây ích mẫu đều có thể được dùng để làm thuốc. Sau khi trồng cây khoảng 4 tháng có thể thu hoạch được vào những ngày trời nắng, đem rửa sạch, phơi khô hoặc nấu cao đều có thể dùng được. Lưu ý khi thu hoạch không nhổ toàn bộ cây mà chặt cây cách gốc khoảng 10cm để gốc cây có thể phát triển trở lại.

+ Phần thân và lá khô dùng làm thuốc gọi là ích mẫu thảo.

ich-mau

Hình ảnh thân và ngọn ích mẫu

+ Phần quả được gọi là Sung úy tử.

Thành phần hóa học

Trong thảo dược quý này có chứa nhiều hoạt chất leonurin, atachydrin, leonuridin và 3 loại alcaloid (trong đó có alcaloid có N bậc 4), 3 flavonosid (trong đó có rutin), 1 glucosid có khung steroid. Y học hiện đại khẳng định ích mẫu rất có lợi cho những người mắc bệnh tử cung, người rối loạn kinh nguyệt, bệnh huyết áp, tim mạch, viêm thận và phù thũng cấp.

Tác dụng dược học trong Đông y

-         Tính vị: ích mẫu có vị cay, hơi đắng, hơi hàn, tính hoạt.

-         Tác dụng: tác động tới kinh can, tâm, tỳ.

-         Hiệu quả chữa bệnh: hoạt huyết, khứ ứ, sinh tân, tiêu thủy, chữa rối loạn kinh nguyệt, thống kinh, máu ứ tích tụ sau khi sinh con, giúp an thai, giảm đau, chữa bế kinh, lợi tiểu, tiêu viêm, …

-         Ứng dụng lâm sàng:

+ Chữa kinh nguyệt không đều, thống kinh, vô kinh, sinh xong không hết sản sinh: Dùng 10g đến 30g ích mẫu đun sôi và uống liên tục trong khoảng 15 ngày.

+ Đặc trị các loại mụn nhọt, trẻ nhỏ đầu bị lở loét: lấy 20g ích mẫu cho vào nồi ngập nước, nấu cạn còn 1 nửa dùng để chấm và rửa vào các vết mụn nhọt, viêm da.

 + Điều trị sản dịch không hết: Lấy 10g ích mẫu tươi giã lấy nước thêm khoảng 1 chén rượu để bệnh nhân uống.

+ Trị tắc tia sữa: Sử dụng 10g ích mẫu khô đã tán thành bột mịn, hòa chung với nước bôi lên đầu vú khoảng 1 – 2 đêm là khỏi.

+ Chữa viêm tai, thối tai, chảy nước vàng ra ngoài: Dùng ngọn và lá non để giã nhỏ, vắt lấy nước cốt nhỏ liên tục vào tai sẽ khỏi hoàn toàn.

+ Điều trị xích bạch đới hạ: Dùng hoa ích mẫu thái nhỏ, phơi khô, đem tán thành bột mịn. Uống 12g bột trước bữa ăn.

Ích mẫu nhiều công dụng trong điều trị đặc biệt là bệnh phụ nữ

+ Đặc trị bệnh đi lỵ ở trẻ nhỏ: Lấy lá và búp non của ích mẫu nấu thành cháo cho trẻ ăn 3 bữa mỗi ngày.

+ Loại bỏ thai lưu trong bụng: Giã nát ích mẫu, cho vào nước và vắt lấy nước uống.

+ Chữa bệnh trĩ: Giã lấy nước ích mẫu uống liên tục trước bữa ăn.

 + Trị suy nhược toàn thân và cằn cỗi ở phụ nữ: Dùng khoảng 30 - 60g ích mẫu ninh nhừ với trứng gà hoặc thịt gà, ăn mỗi ngày 1 lần.

+ Chữa viêm thận cấp và phù thũng: Liều dùng khoảng 180 – 240g ích mẫu tươi, nấu chung với 700ml nước cho đến khi cô đặc lại còn khoảng 300ml thì chia đều làm 2 lần sáng và tối, uống sau bữa ăn.

Một số bài thuốc  từ cây ích mẫu dành riêng cho phụ nữ

Dưới đây là 3 bài thuốc tiêu biểu giúp điều trị kinh nguyệt không đều, thống kinh, bế kinh ở nữ giới có sử dụng ích mẫu thảo.

-         Bài thuốc đặc trị trị kinh nguyệt không đều với ích mẫu

Ích mẫu                   10g                   Đương quy                 10g

Xích thược                 10g                   Mộc hương                 5g

 Liều dùng: Chị em đem tất cả các vị thuốc trên phơi khô, tán bột, viên thành hòn, uống liên tục ngày 2 lần sau bữa ăn.

bai-thuoc-tu-ich-mau

Bài thuốc từ cây ích mẫu giúp giải quyết các vấn đề kinh nguyệt

-         Bài thuốc giúp bổ huyết điều kinh

Ích mẫu                       80g                   Nga truật                     60g

Ngải cứu                     40g                   Củ gấu                       40g

Hương nhu                 30g

Liều dùng: Đem tất cả các vị thuộc sao vàng, tán bột và viên nhỏ lại, ngày uống khoảng 60 viên, chia đều làm 3 lần sau bữa ăn.

-         Bài thuốc điều trị kinh nguyệt không đều, thống kinh

Ích mẫu                       800g                 Ngải cứu                     200g

Hương phụ                 250g                 Xi rô và cồn 150         1 lít

Liều dùng: Đem các vị thuốc trên sắc còn khoảng 70ml nước, chia đều làm 2 lần uống sau bữa ăn.

Lưu ý: Khi dùng ích mẫu tuyệt đối không được dùng quá liều lượng. Phụ nữ mang thai khi dùng quá liều có thể dẫn đến sẩy thai.

Tags: Rối Loạn Kinh Nguyệt , Điều Hòa Kinh Nguyệt
Bài xem nhiều nhất
Danh mục bệnh
Bài viết mới nhất
Vị thuốc quý
Hòm thư góp ý