Hoàng bá

10:40 Ngày 11/11/2017
Hoàng bá là vị thảo dược quý trong Đông y, được dùng để điều trị viêm da, lợi tiểu, tiêu chảy, mụn nhọt, ung thư vú…

Hoàng bá còn có tên gọi khác là  Nghiệt bì, Hoàng Nghiệt, Nghiệt Mộc, Sơn Đồ… Vị thuốc Hoàng bá được lấy từ vỏ thân cây trồng lâu năm dùng để chữa rất nhiều bệnh của trẻ em, phụ nữ và nam giới.

Mô tả

Hoàng bá là cây thuốc thuộc họ cam, dạng cây gỗ cao khoảng 15m. Thân cây phân thành nhiều cành, vỏ dày có mặt trong nhẵn, vị đắng. Lá hoàng bá tương tự như lông chim, khoảng 10 lá tạo thành một chét. Hoa hoàng bá có màu vàng lục, mọc thành chùy. Quả của cây có hình cầu, màu tím đen, bên trong chứa khoảng 5 hạt nhỏ.

hoang-ba
Cây hoàng bá

Bộ phận dùng làm thuốc

Bộ phận được dùng làm vị thuốc Hoàng bá là phần thân cây. Chỉ cần lựa chọn phần thân dày, có màu vàng tươi, đem cạo sạch phần vỏ bên ngoài, phơi hoặc sấy khô để dùng làm thuốc. Có rất nhiều cách để bào chế Hoàng bá như:

+ Đem thân cây rửa sạch, ủ mềm, xắt thành sợi mỏng rồi phơi khô.

+ Sau khi sơ chế, đem cạo lớp vỏ, thái mỏng đem ngâm với rượu hoặc gừng để làm thuốc.

+ Xắt nhỏ rồi ngâm với muối, phơi khô.

Bảo quản Hoàng bá cần để ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh những nơi ẩm thấp.

Thành phần hóa học

Vỏ có alcaloid, chủ yếu là berberin, palmatin, phellodendrin… Ngoài ra, còn có tanin, chất nhầy, chất béo. Tác dụng của các hoạt chất này là kháng khuẩn, điều trị viêm túi mật, viêm gan, lợi tiểu, điều trị viêm âm đạo, viêm cổ tử cung, ức chế thần kinh trung ương,  chống loét dạ dày, tiêu chảy, kích thích đường ruột…

Vị thuốc Hoàng bá trong Đông y

-         Tính vị: vị đắng, tính hàn, không độc, vị cay.

-         Quy kinh: tác động vào Thái âm Tỳ, Thiếu âm Thận, Thái Dương, Bàng Quang.

-         Công dụng chữa bệnh: giúp thanh nhiệt, giải độc, trị thận thủy, tiêu chảy, trị đau mắt, tổn thương tử cung…

vi-thuoc-hoang-ba

-         Ứng dụng lâm sàng:

+ Trị loét miệng: cắt nhỏ Hoàng bá, ngậm ngày 2 – 3 lần.

+ Trị mụn nhọt trong mũi: dùng Hoàng bá và Binh lang đem tán bột, trộn với mỡ lợn bôi lên vùng mụn.

+ Trị tỵ cam: chỉ cần ngâm 80g Hoàng bá với nước lạnh rồi chắt lấy nước uống.

+ Trị nôn ra máu: Ngâm chung mật cùng Hoàng bá rồi đem sao khô, giã nát uống chung với nước sắc Mạch đông.

+ Trị ung thư vú, tuyến vú sưng đau: Tán nhỏ Hoàng bá thành bột mịn, trộn chung với lòng trắng trứng để bôi vào tuyến vú.

+ Trị tiêu chảy: Dùng Hoàng bá khô tán bột mịn, trộn với nước cơm rồi đem viên to tương tự như hạt đậu. Mỗi ngày uống 2 lần, mỗi lần 10 viên chung với nước cơm.

+ Trị khí hư ở nữ giới: Đem sao Hoàng bá cùng Cương tằm rồi đun nước uống ngày 2 lần.

+ Trị lỵ ở phụ nữ có thai: Dùng Hoàng bá tẩm chung với mật, sao cháy rồi tán nhỏ. Kết hợp với tỏi đã nướng chín, giã nát để viên thuốc thành hạt đậu. Uống liên tục mỗi ngày 3 lần sau khi ăn, mỗi lần khoảng 30 – 40 viên.

hoang-ba
Vị hoàng bá trong đông y

Một số bài thuốc sử dụng Hoàng bá

-         Bài thuốc trị sốt, đau mắt, ù tai, thổ huyết:

Hoàng bá                    40g                    Thục địa            320g

Sơn thù                      160g                  Sơn dược          160g

Phục linh                    120g                  Đơn bì              120g

Trạch tả                      120g                  Tri mẫu              40g

Liều dùng: Sắc uống ngày 1 thang, chia đều 2 lần sáng tối sau bữa ăn.

-         Bài thuốc chữa viêm gan cấp tính:

Hoàng bá                    16g                Mộc thông        10g

Chi tử                                  10g                    Chỉ xác              10g

Đại hoàng                    10g                    Nọc sởi              10g

Liều dùng: Sắc uống mỗi ngày một thang .

-         Bài thuốc chữa sốt xuất huyết

Hoàng bá                    10g                    Ngưu tất            10g

Tri mẫu                      10g                      Sinh địa            10g

Huyền sâm                  10g                    Mạch môn        10g

Hạt muồng                  12g                    Đan sâm            12g

Đơn bì                        14g                    Xích thược        10g

Cỏ nhọ nồi                  10g                    Trắc bá              12g

Huyết dụ                    16g.

Liều dùng: Sắc uống ngày một thang.

-         Bài thuốc trị đái tháo đường:

Hoàng bá                    12g                    Quy bản            12g

Đỗ trọng                      12g                    Tri mẫu              12g

Trắc bách diệp            12g                    Kỷ tử                12g

Cam thảo                    6g                      Ngũ vị tử          6g

Liều dùng: Sắc uống ngày 1 thang, chia 3 lần, trước bữa ăn. Uống liền 2 - 3 tuần

Lưu ý: Không dùng Hoàng bá cho người tiêu hóa không tốt, dạ dày yếu

Tags: Viêm Cổ Tử Cung
Bài xem nhiều nhất
Danh mục bệnh
Bài viết mới nhất
Vị thuốc quý
Hòm thư góp ý